IFRA؛ متهم شماره یک تغییر فرمول عطرهای مشهور یا ناجی سلامت مصرف‌کنندگان؟

چرا بعضی عطرها دیگر مثل گذشته نیستند؟

اگر مدتی در دنیای عطر بوده باشید، احتمالاً این جمله‌ها را بارها شنیده‌اید:

«ساواج قدیم یه چیز دیگه بود.»

«اونتوس سال‌های اول افسانه‌ای بود.»

«نسخه قدیمی میتسوکو خیلی عمیق‌تر بود.»

«اُ ساواج دیور قبلاً طبیعی‌تر به نظر می‌رسید.»

این بحث‌ها آن‌قدر رایج شده‌اند که تقریباً زیر هر پست مربوط به عطرهای کلاسیک می‌توان ردپایی از آن‌ها پیدا کرد. اما پشت این ماجرا چه چیزی قرار دارد و چرا بسیاری از علاقه‌مندان احساس می‌کنند عطرهای محبوبشان دیگر مثل گذشته نیستند؟

آیا برندها عمداً کیفیت عطرها را کاهش می‌دهند؟ آیا مواد اولیه ضعیف‌تر شده‌اند یا پای عامل دیگری در میان است؟ برای پاسخ به این سؤال باید با چهار حرف آشنا شوید که سال‌هاست روی سرنوشت صنعت عطر تأثیر می‌گذارند:

IFRA.

IFRA دقیقاً چیست؟

IFRA مخفف International Fragrance Association یا انجمن بین‌المللی رایحه‌ها است. این سازمان از دهه ۱۹۷۰ استانداردهای ایمنی صنعت عطر را تدوین و به‌روزرسانی می‌کند.

وظیفه IFRA ساخت عطر نیست و این سازمان تصمیم نمی‌گیرد چه عطری خوشبوتر است یا چه برندی موفق‌تر خواهد بود. مأموریت اصلی آن بررسی ایمنی مواد اولیه و کاهش خطرات احتمالی برای مصرف‌کنندگان است.

اگر تحقیقات علمی نشان دهد ماده‌ای می‌تواند در درصدی از مصرف‌کنندگان حساسیت پوستی ایجاد کند، IFRA ممکن است استفاده از آن را محدود یا حتی ممنوع کند. همین تصمیم‌ها گاهی سرنوشت برخی از مشهورترین عطرهای جهان را تغییر داده‌اند.

اوکموس؛ ماده‌ای که تاریخ عطرسازی را تغییر داد

اگر از عطر دوستان قدیمی بپرسید کدام ماده بیش از همه قربانی قوانین جدید شد، احتمالاً نام Oakmoss یا اوکموس را خواهید شنید. اوکموس نوعی خزه طبیعی است که روی درختان بلوط رشد می‌کند و نقش مهمی در بسیاری از عطرهای کلاسیک داشته است.

بوی آن را می‌توان ترکیبی از جنگل خیس، خاک مرطوب، خزه و طبیعت توصیف کرد. برای دهه‌ها این ماده یکی از ستون‌های اصلی عطرسازی کلاسیک بود و به بسیاری از شاهکارهای تاریخ عطر شخصیت منحصربه‌فردی می‌بخشید.

شاهکارهایی مانند:

• Guerlain Mitsouko
• Dior Eau Sauvage
• Chanel Pour Monsieur
• Paco Rabanne Pour Homme

تا حد زیادی به حضور اوکموس وابسته بودند.

اما تحقیقات نشان داد برخی ترکیبات موجود در اوکموس می‌توانند برای بخشی از افراد حساسیت‌زا باشند. در نتیجه استفاده از آن به شدت محدود شد و بسیاری از برندها مجبور شدند فرمول‌های خود را بازنگری کنند.

نتیجه چه بود؟ بسیاری از عطرهای افسانه‌ای مجبور شدند دوباره فرمول‌نویسی شوند. درست از همین نقطه بود که واژه Reformulation وارد زندگی روزمره علاقه‌مندان عطر شد.

عطرهایی که بیشترین بحث ریفورموله شدن را تجربه کردند

جالب است بدانید همه بحث‌های مربوط به تغییر فرمول مستقیماً به IFRA مربوط نیستند. گاهی تغییر تأمین‌کننده مواد اولیه، افزایش هزینه تولید، قوانین محیط زیستی یا تصمیمات تجاری برند نیز نقش مهمی در این فرایند دارند.

با این حال، برخی عطرها بیش از بقیه در مرکز این بحث‌ها قرار گرفته‌اند و سال‌هاست میان طرفداران نسخه‌های قدیمی و جدید آن‌ها مقایسه انجام می‌شود.

Creed Aventus

شاید هیچ عطری به اندازه Aventus درباره تفاوت بچ‌کدها و نسخه‌های مختلف بحث ایجاد نکرده باشد. کلکسیونرها هنوز هم به دنبال بچ‌های اولیه سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ هستند و آن‌ها را ارزشمند می‌دانند.

هرچند همه تغییرات Aventus به IFRA مربوط نیست، اما این عطر به نمادی از بحث «نسخه قدیمی یا جدید» تبدیل شده است.

Guerlain Mitsouko

یکی از مهم‌ترین قربانیان محدودیت‌های اوکموس. بسیاری از دوستداران عطرهای کلاسیک معتقدند نسخه‌های قدیمی میتسوکو تاریک‌تر، عمیق‌تر و طبیعی‌تر بودند و شخصیت پیچیده‌تری داشتند.

Dior Eau Sauvage

شاهکار تاریخی دیور نیز در طول سال‌ها چندین بار تغییر کرده است. طرفداران نسخه‌های قدیمی معمولاً از حضور پررنگ‌تر نت‌های طبیعی و شخصیت سبزتر آن یاد می‌کنند.

Chanel No.5

شاید مشهورترین عطر تاریخ. فرمول این عطر نیز در طول دهه‌ها بارها با استانداردهای جدید تطبیق داده شده است.

اما نکته جالب اینجاست که باوجود تمام این تغییرات، هنوز هم یکی از شناخته‌شده‌ترین و پرفروش‌ترین عطرهای جهان باقی مانده است.

آیا IFRA واقعاً دشمن عطرهای کلاسیک است؟

این همان جایی است که داستان پیچیده می‌شود. اگر از یک کلکسیونر عطرهای وینتیج سؤال کنید، احتمالاً پاسخ مثبت خواهد بود.

بسیاری از آن‌ها معتقدند محدودیت‌های جدید باعث شده بخشی از جادوی عطرهای قدیمی از بین برود و برخی رایحه‌ها دیگر همان حس گذشته را منتقل نکنند.

اما از زاویه‌ای دیگر، IFRA در حال انجام وظیفه‌ای است که برای آن ایجاد شده است: محافظت از مصرف‌کنندگان. امروزه میلیون‌ها نفر هر روز از عطر، شامپو، لوسیون، دئودورانت و محصولات معطر استفاده می‌کنند و ایمنی این محصولات اهمیت زیادی دارد.

حتی اگر درصد کمی از افراد به ماده‌ای خاص حساسیت داشته باشند، در مقیاس جهانی این عدد بسیار بزرگ خواهد بود. به همین دلیل بسیاری از متخصصان صنعت معتقدند IFRA نه دشمن عطرسازی، بلکه بخشی ضروری از عطرسازی مدرن است.

اگر IFRA وجود نداشت چه اتفاقی می‌افتاد؟

شاید بعضی از نسخه‌های افسانه‌ای گذشته همچنان بدون تغییر تولید می‌شدند. شاید عطرهایی مانند Mitsouko یا Eau Sauvage دقیقاً همان شخصیت دهه‌های قبل را حفظ می‌کردند.

اما در مقابل، استانداردهای ایمنی صنعت نیز به سطح امروز نمی‌رسید. واقعیت این است که IFRA میان دو جهان قرار گرفته است؛ جهانی که در یک سوی آن هنر قرار دارد و در سوی دیگر علم.

از یک طرف عطرسازانی هستند که می‌خواهند آزادانه خلق کنند و از طرف دیگر میلیون‌ها مصرف‌کننده‌ای که انتظار دارند محصولی ایمن روی پوست خود استفاده کنند.

شاید به همین دلیل هنوز هم وقتی بحث نسخه‌های قدیمی و جدید عطرها مطرح می‌شود، نام IFRA در مرکز گفتگو قرار می‌گیرد. نه به عنوان یک قهرمان مطلق و نه به عنوان یک متهم همیشگی، بلکه به عنوان سازمانی که برای دهه‌ها یکی از تأثیرگذارترین بازیگران پشت صحنه دنیای عطر بوده است.

جدول عطرهای مشهور و میزان بحث درباره ریفورموله شدن

عطر	میزان بحث درباره ریفورموله شدن
Creed Aventus	بسیار زیاد
Guerlain Mitsouko	بسیار زیاد
Dior Eau Sauvage	زیاد
Chanel No.5	زیاد
YSL Kouros	زیاد
Fahrenheit	متوسط
Coco Mademoiselle	متوسط